Có những thay đổi diễn ra rất lặng lẽ. Hành khách vẫn lên máy bay như mọi ngày, động cơ vẫn khởi động, chuyến bay vẫn cất cánh đúng giờ. Nhưng phía sau những hành trình tưởng như quen thuộc ấy, ngành hàng không thế giới đang bước vào một cuộc chuyển đổi chưa từng có. Và SAF – nhiên liệu hàng không bền vững, đang được kỳ vọng trở thành chìa khóa mở ra tương lai xanh cho bầu trời.
Suốt hơn một thế kỷ phát triển, ngành hàng không đã rút ngắn khoảng cách địa lý, thúc đẩy thương mại, du lịch và kết nối các nền văn hóa. Nhưng cùng với sự tăng trưởng ấy là áp lực ngày càng lớn về môi trường. Làm thế nào để tiếp tục phát triển mà vẫn giảm phát thải carbon đang trở thành bài toán chung của toàn ngành.
Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) đều đặt mục tiêu đưa ngành hàng không đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành hàng không không thể chỉ tối ưu vận hành mà cần một cuộc chuyển đổi toàn diện, từ đội tàu bay, công nghệ, hạ tầng đến loại nhiên liệu sử dụng.
Trong bức tranh đó, SAF là tên viết tắt của Sustainable Aviation Fuel – nhiên liệu hàng không bền vững, được xem là giải pháp khả thi nhất hiện nay. Đây là loại nhiên liệu được sản xuất từ các nguồn nguyên liệu tái tạo như dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm nông nghiệp, sinh khối hoặc chất thải hữu cơ. So với nhiên liệu phản lực truyền thống, SAF có thể giảm tới khoảng 80% lượng phát thải CO₂ trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu, tùy theo nguyên liệu và quy trình sản xuất.
Điểm đặc biệt của SAF là có thể sử dụng trên các dòng máy bay hiện nay mà không cần thay đổi động cơ hay đầu tư lại toàn bộ hạ tầng. Trong khi công nghệ máy bay điện hay hydro vẫn cần nhiều năm để hoàn thiện, SAF được xem là “cây cầu” giúp ngành hàng không tiến gần hơn đến mục tiêu Net Zero.
Tuy nhiên, con đường này không hề dễ dàng. Theo IATA, năm 2025 sản lượng SAF toàn cầu ước đạt khoảng 2 triệu tấn, tương đương 2,5 tỷ lít, nhưng mới chỉ đáp ứng khoảng 0,7% nhu cầu nhiên liệu hàng không thế giới. Giá thành của SAF hiện vẫn cao hơn 2–5 lần so với nhiên liệu phản lực truyền thống, khiến việc mở rộng sử dụng đòi hỏi sự chung tay của cả chuỗi cung ứng, từ nhà sản xuất nhiên liệu, doanh nghiệp logistics, cảng hàng không đến các hãng hàng không và cơ quan quản lý.
Người tiên phong luôn chấp nhận đi trên con đường khó
Trong bối cảnh đó, Vietnam Airlines đã lựa chọn bắt đầu hành trình chuyển đổi xanh từ rất sớm.
Ngày 27/5/2024, Vietnam Airlines trở thành hãng hàng không đầu tiên tại Việt Nam khai thác chuyến bay thương mại sử dụng SAF trên chặng Singapore – Hà Nội. Đây không chỉ là cột mốc của riêng Vietnam Airlines mà còn đánh dấu bước tiến mới của ngành hàng không Việt Nam trong việc tiếp cận các giải pháp giảm phát thải theo xu hướng quốc tế.
Bước sang năm 2025, Vietnam Airlines tiếp tục mở rộng việc sử dụng SAF. Từ ngày 1/1/2025, Hãng triển khai sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững trên 100% các chuyến bay khởi hành từ châu Âu theo quy định của Liên minh châu Âu. Nhân Ngày Môi trường Thế giới 5/6/2025, Vietnam Airlines tiếp tục khai thác 6 chuyến bay nội địa sử dụng SAF, đánh dấu bước tiến mới trong hành trình đưa nhiên liệu bền vững vào mạng bay trong nước.
Có thể, với hành khách, những chuyến bay ấy không khác nhiều so với trước đây. Nhưng phía sau là sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ thuật, khai thác, nguồn cung nhiên liệu và sự phối hợp của nhiều đối tác trong nước và quốc tế. Quan trọng hơn, đó là sự chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.
Đây cũng là thông điệp về một tư duy phát triển mới của Vietnam Airlines. Chính là không chờ các tiêu chuẩn quốc tế trở thành yêu cầu bắt buộc mới bắt đầu thay đổi, mà chủ động thích ứng để sẵn sàng cho tương lai.
Thực tế, chuyển đổi xanh chưa bao giờ chỉ gói gọn trong câu chuyện về một loại nhiên liệu.
Những năm gần đây, Vietnam Airlines liên tục đầu tư các dòng tàu bay thế hệ mới như Boeing 787 Dreamliner và Airbus A350. Đây đều là những dòng máy bay có hiệu quả khai thác cao, tiêu thụ ít nhiên liệu hơn, giảm tiếng ồn và lượng phát thải so với các thế hệ trước.
Ở mặt đất, nhiều thay đổi cũng đang diễn ra mỗi ngày. Quy trình làm thủ tục bằng sinh trắc học và VNeID, số hóa tài liệu khai thác, ứng dụng dữ liệu trong điều hành bay hay tối ưu hóa kế hoạch nhiên liệu đều góp phần giảm tiêu hao tài nguyên và nâng cao hiệu quả vận hành. Những cải tiến ấy có thể không tạo ra những con số gây ấn tượng ngay lập tức, nhưng khi được cộng hưởng trên hàng chục nghìn chuyến bay mỗi năm, giá trị mang lại là rất lớn.
Đó cũng chính là cách ESG được hiện thực hóa không phải bằng những khẩu hiệu, mà bằng những thay đổi cụ thể trong từng mắt xích của hoạt động khai thác.
Nhưng Vietnam Airlines cũng hiểu rằng, một mình hãng không thể tạo nên một ngành hàng không xanh. Muốn SAF được sử dụng rộng rãi hơn sẽ cần có nguồn cung ổn định. Muốn giảm phát thải hiệu quả hơn chắc chắn phải cần tới sự đồng hành của các sân bay, đơn vị cung ứng nhiên liệu, doanh nghiệp dịch vụ mặt đất, cơ quan quản lý và các đối tác trong toàn chuỗi giá trị.
Đó là lý do Vietnam Airlines đã chủ động thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác trong và ngoài nước. Đồng thời, Hãng cũng khởi xướng Liên minh Xanh – Phát triển bền vững. Mục tiêu của liên minh không chỉ dừng ở việc chia sẻ kinh nghiệm hay kết nối các doanh nghiệp, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái cùng hành động vì mục tiêu phát triển bền vững của ngành hàng không Việt Nam.
Cách tiếp cận ấy phản ánh một tư duy mới: chuyển đổi xanh không còn là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, mà là hành trình đòi hỏi sự đồng hành của cả hệ sinh thái. Nhìn rộng hơn, câu chuyện của SAF cũng là câu chuyện về năng lực hội nhập.
Ngày càng nhiều thị trường và đối tác quốc tế đưa tiêu chí phát triển bền vững vào quá trình đánh giá doanh nghiệp. Đối với các hãng hàng không, năng lực khai thác an toàn, chất lượng dịch vụ hay hiệu quả kinh doanh vẫn rất quan trọng, nhưng sẽ ngày càng được nhìn nhận cùng với những cam kết về môi trường, quản trị và trách nhiệm xã hội.
Lựa chọn đầu tư cho SAF, hiện đại hóa đội tàu, duy trì các tiêu chuẩn khai thác quốc tế, thúc đẩy chuyển đổi số và kiên trì theo đuổi chiến lược ESG vì thế không chỉ giúp Vietnam Airlines giảm phát thải. Đó còn là cách Hãng chuẩn bị cho năng lực cạnh tranh của 10 hay 20 năm tới.
Có thể hiểu rằng, mỗi cuộc cách mạng đều bắt đầu từ những bước đi đầu tiên. Và có thể sẽ còn nhiều năm nữa SAF mới trở thành loại nhiên liệu phổ biến trên toàn thế giới. Bởi những thách thức về chi phí, nguồn cung hay công nghệ vẫn còn ở phía trước. Nhưng nếu không bắt đầu từ hôm nay, mục tiêu Net Zero sẽ mãi chỉ là một lời hứa.
Với Vietnam Airlines, mỗi chuyến bay sử dụng SAF không chỉ đánh dấu một bước tiến về công nghệ. Đó còn chính là lời khẳng định về trách nhiệm của Hãng Hàng không Quốc gia trước xu thế phát triển của thế giới.
Bởi suy cho cùng, điều làm nên giá trị của một hãng hàng không không chỉ là những hành trình đã bay qua, mà còn là cách hãng lựa chọn con đường để bay vào tương lai.